Metéorakloosters

 

tá metéora monastiria ofwel de tussen hemel en aarde zwevende kloosters

Door eeuwenlange wind- en watererosie -ooit was de Thessalische vlakte een binnenzee- hebben de zandstenen torenrotsen van Metéora hun bijzondere en moeilijk bedwingbare uiterlijk gekregen.
In de loop van de 10e eeuw, toen veel mensen ervan overtuigd waren dat met het aanbreken van het jaar 1000 het einde van de wereld dáár zou zijn, moeten de eerste 'wereldverzakers'  de rotsformaties van Metéora hebben beklommen. In de holen, daarin geboord door de wind, alleen met zichzelf en God, hebben zij biddend en mediterend het einde van die wereld en in elk geval hun eigen einde afgewacht.

De rotsformaties van Metéora

Het jaar 1000 ging voorbij en de wereld bestond nog stééds, maar met een voor de meeste mensen niet zó vriendelijk uiterlijk. Oorlogen, de pest -1347- en honger sterkten velen in de mening dat ze hier beneden niets te zoeken hadden en steeds meer asceten en kluizenaars vestigden zich dan ook in de holen en kleine kluizen. Maar ook een asceetkluizenaar heeft het contact met een verwante geest nodig en zo klommen ze steeds vaker op gezette tijden langs lange ladders naar beneden voor de liturgie en een goed gesprek. Hoe groter hun aantal werd, des te meer organisatie was er nodig en men ging allengs over op het stichten van kleine gemeenschappen.

In 1336 ontvluchtte de monnik Athanasios de theologische twisten op de Heilige Berg Áthos en stichtte op de platylithos -de Brede Rots- een klooster, 623 m boven de vlakte. De rots, die ook in zíjn ogen in de lucht leek te zweven, noemde hij Metéoron en het klooster Megalo Metéoro en sindsdien heet deze wonderlijke verzameling rotsen met alle kloosters erbij Ta Metéora, de Zwevenden. Nog 23 andere kloosters zouden volgen. Het is onbekend hoe de kloosters werden gebouwd. Eeuwenlang gebruikten monniken takeltorens om goederen omhoog te takelen, ook bezoekers gingen in een mand omhoog. Tegenwoordig kan men de kloosters van Metéora via in de rotsen uitgehakte trappen bereiken.

Oude keuken Megalo Metéoro klooster

Tussen de mannen die in de kloosters kwamen wonen, waren koningen en prinsen, Servische en Griekse vorsten, die niets meer zagen in hun aardse macht. Geen vrouw betrad zo'n klooster; voor de monniken was zij de duivel.

Het verhaal gaat, dat een ondernemende, zéér vooraanstaande vrouw in de vorige eeuw zich als man vermomd naar boven liet hijsen. Maar natúúrlijk bleef het mechanisme steken toen zij daarboven in het zicht kwam en het was helaas ook niet meer in beweging te krijgen! Zwevend tussen hemel en aarde moet de vrouw van honger, angst of koude zijn gestorven...

De koningen, prinsen en vorsten die naar Ta Metéora kwamen, verschenen daar natuurlijk niet met lege handen en hun achterban zorgde er wel voor dat zij zich ongestoord konden wijden aan hun bovenaardse streven.
Koningen en kerkvorsten bleven de kloosters overladen niet alleen met kostbaarheden ten behoeve van de uitvoering van de liturgie, maar ook met allerlei bijzondere rechten. Kunstzinnige broeders onder de monniken tenslotte zorgden voor de soms fraaie bouwwerken en schitterende schilderwerken. Maar het blééf mensenwerk en het bleef moeilijk om de strenge regels en de sobere tucht van Athanasios in stand te houden.

Sinds 1490 werd de abt van het Megalo Metéoro ook het hoofd van de hele monnikengemeenschap van Metéora.

Uiteindelijk begon in de 17e eeuw het definitief verval. De krachtige spiritualiteit verdween, de bezittingen werden onteigend zodat de kloosters verarmden en de monniken trokken weg.
In de 18e eeuw werden de kloosters gebruikt als toevluchtsoord voor Grieken die door de Turkse overheersers opgelegde belastingen wilden ontduiken. Tijdens de 19e eeuw werden de Metéorakloosters gebruikt om te ontkomen aan oprukkende rebellen en tijdens WO II en de daaropvolgende Burgeroorlog van 1945 tot 1949 hebben de kloosters veel schade opgelopen.

Er bestaan momenteel nog 20 kloosters, 14 ervan zijn onbewoond en min of meer ernstig vervallen. In slechts 4 kloosters -Megalo Metéoro, Varlaäm, Agia Triada en Agios Nikoloas Anapaphsas- wonen nog monniken, maar de totale bezetting van al die 4 kloosters samen ligt eerder onder dan boven de 30 kloosterlingen. Daarnaast zijn er -in tegenstelling tot de oorspronkelijke opzet en situatie- 2 kloosters bewoond door nonnen, namelijk Ayios Stéphanos (sinds 1961) en Rousanou. Het klooster van Ayios Stéphanos leidt -als enige- een bloeiend bestaan.
De 6 kloosters zijn voor iedereen toegankelijk, mits in gepaste kleding. De vrouwen moeten een rok dragen. In alle kloosters zijn omslagrokken te leen.

Kledingvoorschriften

De 6 bewoonde kloosters van Metéora zijn:

opsommingsteken

Megalo Metéoro
Dat is het grootste klooster. Het ligt op 613 m hoogte. De top waarop het klooster staat beslaat zo'n 50.000 m2. Tegenwoordig is het klooster ingericht als museum voor overgebleven geschriften, ikonen en diverse objecten. De stichter Athanasios werd na een groot aantal wonderen door de Grieks-orthodoxe kerk heilig verklaard. Zijn graf ligt in de grote kloosterkerk.

 

li Megalo Metéoro en re Varlaäm

 
opsommingsteken

Varlaäm
Het Varlaämklooster is het tweede in grootte en werd gebouwd in 1542. Het oorspronkelijke idee voor de bouw van dit klooster kwam van de monnik Varlaäm, maar uiteindelijk werd het lang na zijn dood pas gerealiseerd. Uit schriftelijke bronnen blijkt dat de kloosterkerk in 20 dagen tijd werd voltooid. Daarvóór had men er echter 22 jaar over gedaan om het benodigde materiaal boven te brengen. Er zijn nog mooie fresco's bewaard gebleven en er is een prachtige tuin. Het klooster is bereikbaar via een smalle brug.

 

Varlaämklooster vanaf MegaloMetéoro klooster

 
opsommingsteken

Agia Triada
Om het klooster van de Agia Triada (de Heilige Drie-eenheid) te bezoeken, heb je enige conditie nodig omdat het alleen bereikbaar is via een steile opgang van 140 treden. Je moeite wordt daarna wel beloond door de vriendelijke monnik die er woont. Hij neemt altijd de tijd om gasten rond te leiden en o.a. het systeem te laten zien waarmee vroeger (en soms nu nog) spullen op de berg werden gebracht. In 1981 werd in en rondom het klooster een stukje van de James Bond film 'For your eyes only' op te nemen. Ook werd het klooster gebruikt als decor in de Kuifjefilm Kuifje en het geheim van het Gulden Vlies. Volgens een niet-bevestigde overlevering zou het zeventig jaar gekost hebben om al het benodigde materiaal naar de top van de rots te brengen voordat men met de eigenlijke bouw kon beginnen.

opsommingsteken

Agios Nikoloas Anapaphsas
Dit kleine klooster is gewijd aan de H. Nikoloas. Het is niet zo druk bezocht als de grote kloosters. Je kunt er nog prachtig bewaarde 16e eeuwse fresco's bekijken van de kunstschilder Theofanis the Cretan. Agios Nikolaos Anapaphsas is het eerste klooster dat je tegenkomt. Het is te bereiken via een redelijk begaanbaar pad.
Geïnteresseerd in in werk van Theofanis the Cretan en andere kunstenaars? Klik dan hier.

opsommingsteken

Agios Stephanos
Dit klooster genoemd naar haar stichter, de Heilige Stephanos, is sinds 1961 een nonnenklooster. Het is makkelijk bereikbaar via een bruggetje. Tijdens WO II en de burgeroorlog werd het zwaar getroffen. Gelukkig is het mooi opgeknapt. Het klooster dateert van 1192, de kloosterkerk die is opgedragen aan de H. Charalambos -wiens verzilverde schedel in de kerk wordt bewaard- van 1798.

 

Klooster Agios Stephanos

 
opsommingsteken

Rousanou
Dit klooster is gewijd aan de H. Barbara. Het ligt op een hele smalle bergtop. Doordat er vrijwel geen ruimte om het klooster heen is, lijkt het bijna één te zijn met de rots. Volgens onbevestigde bronnen zou het klooster zijn gesticht in 1288, maar alleszins staat vast dat er 156 jaar later vervallen gebouwen werden gerestaureerd. De Metamorphosiskerk -toegewijd aan de Verheerlijking van Christus op de berg Tabor- dateert van 1545 en is beroemd om zijn aangrijpende fresco's -werk van schilders uit de School van Kreta- die na meer dan 450 jaar nog steeds in goede staat verkeren. Omstreeks dezelfde tijd werd het klooster volledig in zijn huidige vorm herbouwd, Een nieuwe brug maakt het klooster tegenwoordig weer toegankelijk.

 

De 6 nog te bezoeken kloosters

Metéora staat sinds 1988 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Metéora is een van de gecombineerde Werelderfgoedsites van UNESCO, zowel een culturele- als een natuurlijke Werelderfgoedsite.