Ruïnestad Bagan

Bagan ‑ruim 250 kilometer ten zuidwesten van Mandalay‑ is misschien al wel in de 2e eeuw gesticht. In de 8e eeuw is het echter nog een onbetekenend stadstaatje. Omstreeks 1044 wordt Bagan het machtige centrum van het Eerste Birmaanse Rijk. Aan de macht is dan koning Anawrahta. Deze grote staatsman bekeert zich tot het boeddhisme en maakt het tot staatsreligie. Zijn opvolgers overtreffen elkaar steeds weer in het bouwen van nóg mooiere en nóg indrukwekkender tempels en pagodes.
In 1287 verovert de Mongoolse heerser Kublai Khan Bagan. De stad wordt geplunderd en in brand gestoken. De twaalfde eeuw is voor Bagan een soort Gouden Eeuw. Bagan is dan uiteindelijk een gebied van ongeveer 42 km2 waarop zo'n 13.000 tempels en pagodes staan van allerlei vorm en afmeting en gebouwd van verschillend materiaal.
De stenen bouwwerken zijn als gevolg van het droge klimaat door de eeuwen heen vrij goed bewaard gebleven. Het goud en het marmer waarmee de bouwwerken zijn bekleed verdwijnen wel in die tijd. De houten gebouwen vergaan of worden door brand verwoest.
In 1975 wordt Bagan door een grote aardbeving getroffen. Veel pagodes storten in en bijna alle tempels worden beschadigd. De belangrijkste bouwwerken worden na de aardbeving gelukkig met hulp van Unesco gerestaureerd. Restauratie gaat nog steeds door.
In Bagan staan nu nog ongeveer 2000 tempels en pagodes.

Enkele bijzonderheden:
- Ananda‑tempel: ongetwijfeld de mooiste en best bewaarde tempel.  Typische  Bagan‑architectuur. Bouw voltooid in 1105.
- Bu‑hpaya‑pagode: oudste pagode. Gebouwd rond 850.
- Dhammayazika‑pagode: een zeer massieve en imposante tempel. Bouw in 1196 voltooid. Mag beklommen worden.
- Mingalazedi‑pagode. harmonische proporties. Voorbeeld van Birmaanse architectuur. Bouw voltooid 10 jaar voor de Mongoolse invasie in 1287. Mag eveneens beklommen worden.
- Manuha‑tempel: tempel in Mon‑stijl, maar mét een etage. Exacte bouwdatum niet bekend. Kan zijn eind 11e eeuw.
- Shwe‑zigon‑pagode: één van de belangrijkste heilige plaatsen voor de Birmees. Het borstbeen en een tand van Boeddha zouden zich in de pagode bevinden. De bouw is voltooid in 1113.

Voor de echte liefhebber zijn 2 boekjes een must: Art and architecture of old Birma en Pictorial guide to Pagan. Ze staan ook in de literatuurlijst. Beide werkjes werden ons verschillende malen op het complex te koop aangeboden.

In Bagan ligt de oorsprong van het boeddhisme. Van hieruit heeft het boeddhisme zich als een opengebarsten mierenkolonie over het land verspreid. Nog steeds zijn er rijke mensen die in dit gebied een pagode laten bouwen in de hoop dat ze in een volgend leven als een beter mens zullen terugkeren. En het was ook in Bagan dat de boeddhistische nonnen in de 18e eeuw een tweede kans kregen nadat hun gemeenschap eeuwen eerder was uitgestorven.