Dag 03. Maandag, 1e kerstdag, 25 december 2017.
Como en Menaggio

We rijden vandaag eerst naar Como, gelegen aan het gelijknamige meer. Via het dorp Cadenabbia, waar we in de omgeving uitgebreid zullen lunchen, rijden we vervolgens naar Menaggio, waar we een wandeling maken. Onze gids vandaag is Brian.

Lago di Como ligt in de regio Lombardije. Het meer heeft een oppervlakte van 146 km2 en is het 3e grootste meer van Italië, na het Gardameer en Lago Maggiore. Het Comomeer ligt op 195 m hoogte en is op zijn diepst 425 m.
In het westen van het Comomeer liggen de bergen Monte Bregagno (2.107 m) en Monte Berlinghera (1.930 m), en in het zuiden de Monte San Primo (1.682 m).
De oevers van het Comomeer vormen een opeenvolging van kleine stadjes met oude stenen klokkentorens en luxueuze villa's.

Como is de grootste en belangrijkste plaats aan dit meer. Het ligt aan de grens met Zwitserland en is bijna vergroeid met de Zwitserse plaats Chiasso.
Como bestond al in de Romeinse tijd. Toen werd ook de stadsmuur -waarvan grote delen nog steeds overeind staan- gebouwd. Binnen de stadsmuren ligt het historisch centrum dat voor het overgrote deel autovrij is.
Vroeger stond de stad bekend om zijn zijdeindustrie. Het zijdemuseum herinnert nog aan die periode.

coat of arms Como

Cadenabbia di Griante ligt in de provincie Como.
De oorsprong van de naam Cadenabbia lijkt een samentrekking te zijn van Ca 'dei Nauli of Casa dei Barcaioli wat betekent ‘Huis van de bootmannen’. Er wordt gezegd dat er vroeger een taverne was waar de bootmannen -Nauli- met hun platte boten aanlegden tijdens het vervoer van goederen en waren van Lecco en Como naar afgelegen dor
pen. In 1820 werd deze herberg omgebouwd tot het eerste hotel voor toeristen. Het kreeg de naam 'Albergo'. Nu is het Hotel Belle Vue.

Menaggio ligt in de regio Lombardije aan het Comomeer, op de plaats waar de rivier de Sanagra uitkomt.
Het centrum van Menaggio is verdeeld in een hoger gelegen oud gedeelte met middeleeuwse steegjes en een deel aan het meer, met 19e eeuwse architectuur.
Winston Churchill verbleef in Menaggio in een hotel om in zijn -spaarzame- vrije tijd het meer te schilderen.

coat of arms Menaggio

Lecco ligt aan de zuidoostelijke punt van het Comomeer, daar waar de rivier de Adda het meer verlaat. Lecco wordt omgeven door de bergen Resegone en San Martino. Drie bruggen verbinden Lecco met de westoever van de Adda.
De stad bestond al in de Romeinse tijd.
Lecco en omliggend gebied behoorden van de 18e tot halverwege de 19e eeuw bij Oostenrijk. Toen werd het ingelijfd bij het nieuwe koninkrijk Italië.
Het historisch hart van Lecco is Piazza XX Settembre, het oude marktplein. Rondom zijn galerijen met winkeltjes. Belangrijkste aandachttrekker is de Torre Viscontea -ook bekend als de middeleeuwse toren-, de toren van het vroegere kasteel van de Visconti-familie.

coat of arms Lecco

 

We ontbijten om 07:15 uur.

entree ontbijtzaal

 

ontbijtbuffet

 

zicht op het meer tijdens het ontbijt

Na het ontbijt maakt Els rondom het hotel wat foto's.

 

 

zonsopgang Lago di Garlate

 

wandel/fietspad achterlangs het hotel

 

naam bruggetje

 

hotelterras aan het meer

Om 09:00 uur vetrekken we. Het is ongeveer een uur rijden naar Como. Daar pikken we gids Brian op.

 

wachttoren bij stadsmuur

 

verdwenen stadspoort

 

nog een verdwenen stadspoort

 

verdedigingstoren met poorten

 

kathedraal van Como

We treffen Brian om 10:00 uur. Gelijk begint onze stadswandeling op weg naar Piazza Cavour.

Het historisch centrum van Como bevindt zich zo goed als helemaal binnen de stadsmuren. Deze stadsmuren zijn voor een groot deel gebouwd in het begin van de 12e eeuw. Door de eeuwen heen werden ze wel verder uitgebreid en uitgebouwd. Door die stadsmuren heeft de stad zich redelijk kunnen verdedigen tegen aanvallen van buitenaf. Dat lukte natuurlijk niet altijd. Zo is de stad meerdere malen geplunderd door de Franken. Aan het einde van de 18e eeuw werd de stad ingenomen door de troepen van Napoleon. Ondanks die aanvallen heeft het historisch centrum zijn originele karakter weten te behouden. Als je door het centrum loopt voel je aan alles dat Como altijd een rijke stad is geweest. Veel van de gebouwen in de stad zijn de laatste decennia gerenoveerd en opgeknapt.

Piazza Cavour is het hoofdplein van Como en een centrale locatie in het historische stadscentrum. De noordkant van het plein loopt langs het Comomeer.
De plaats waar Piazza Cavour nu ligt was in de Middeleeuwen een moeras. Maar in 1335 werd er op bevel van Azzone Visconti op dat terrein een haven aangelegd ter gedeeltelijke vervanging van de bestaande haven in Piazza Roma en ter verbetering van het goederendistributie in dat gebied. De haven groeide in de 14e eeuw uit tot de belangrijkste haven van Como.
In de 2de helft van de 19e eeuw werd de haven een stadsplein.
De architectuur op het plein verdient de aandacht. Naar het westen gericht staat het historische Hotel Metropole Suisse uit 1846. Daartegenover staan kleurrijke gebouwen met Italianiserende architectuur waar cafés, restaurants en ijssalons in gevestigd zijn.
Ook vind je op Piazza Cavour ambachtsbeurzen, concerten en markten.

begin stadswandeling, op weg naar Piazza Cavour

 

 

 

 

 

herinneringsbord
De Hongaarse componist Franz Liszt verbleef enige tijd met zijn geliefde, gravin d’Agoult (1837) aan het Comomeer in villa Melzi.
Hun dochter Cosima trouwde met Richard Wagner.

 

Life Electric, gezoomd vanaf Piazza Cavour
Life Electric is een 13,75 m  -met inbegrip van de sokkel 14,25 m- hoge sculptuur ontworpen door Daniel Libeskind. Het monument heeft de vorm van 2 tegengestelde sinusgolven. Het weegt 29 ton en is gemaakt van met RVS bedekt staal.
De sculptuur is opgedragen aan de fysicus en batterij-uitvinder Alessandro Volta (1745-1827). Life Electric is namelijk geïnspireerd op de elektrische spanning die bestaat tussen de 2 polen van een batterij.
De sculptuur is ontworpen om verbindingen te suggereren tussen 3 van de 5 natuurlijke elementen: licht, wind en water.

 

Tempio Voltiano aan de overkant van het Comomeer, gezoomd vanaf Piazza Cavour
Tempio Voltiano is een museum gewijd aan wetenschapper Alessandro Volta.

 

Villa Olmo, eveneens aan de overkant van het Comomeer, ook gezoomd vanaf Piazza Cavour
Villa Olmo, een eind 18e-eeuwse, neoclassicistische villa met uitzicht op de zuidwestelijke tak van het Comomeer. Het voormalige thuis van aristocraten en de rijke elite dient vandaag de dag als podium voor belangrijke kunsttentoonstellingen en andere culturele activiteiten.

We gaan naar Piazza Alessandro Volta.

 

Alessandro Volta

 

carrousel

 

jugendstilgebouw

 

trompe-l’oeil painting

 

villa's hoog in de bergen aan de overkant van het Comomeer

 

zicht op de vuurtoren Volta -Faro Voltiano- aan de overkant van het Comomeer bij het dorp Brunate, ongeveer 500 m boven de stad Como
Op 1 km van Brunate, in het gehucht S. Maurizio, werd in 1927 een vuurtoren, de 'Faro Voltiano', gebouwd ter gelegenheid van de 100e sterfdag van Alexander Volta.
Het ontwerp van Gabriele Giussani stelt symbolisch de 'zuil van Volta' voor, d.w.z. de batterij waarmee de geleerde wereldfaam kreeg. De toren staat op 900 m hoogte

We lopen door de Via Olginati

naar de Via Vitani, een de weinige straten die zijn middeleeuws karakter heeft weten te bewaren.

 

 

het huis van de familie Rusca met zwart witte blokken: Casa Vitani

 

Brian naast de deur van de doden
Doden werden uit Casa Vitani afgevoerd door eerst de deur van de doden open te breken en hem daarna weer dicht te metselen.

 

 

 

Palazzo Macafassi-Sangiuliani is versierd met een 16e-eeuws fresco met de afbeelding van een dame die zich laat zien aan het raam 

 

huis in de Via Natta

 

geboortestal van brood

 

Piazza San Fedele met de achterzijde van de basiliek San Fedele
De Basilica San Fedele is een van de oudste en was een van de belangrijkste geloofsgebouwen in Como. De huidige kerk is gebouwd in de 1e helft van de 20e eeuw maar al in de 7e eeuw was er op deze plaats een geloofsgebouw te vinden. De kerk zag er indertijd wel heel anders uit. De huidige gevel stamt uit het begin van de 20e eeuw. Tijdens deze verbouwing werd ook het roosvenster aan de façade toegevoegd.
In de Basilica San Fedele die jammer genoeg niet altijd geopend is voor het publiek zijn enkele prachtige fresco’s te vinden. Het grootste deel van de fresco’s is geschilderd door Carlo Carloni een Italiaanse schilder die in de 17e en 18e eeuw behoorlijk wat kerken in Europa heeft beschilderd.

 

reliëfs naast een van de deuren van de basiliek San Fedele

 

heel bijzonder, de betekenis ervan ontgaat ons volkomen, ook als Brian onze aandacht erop heeft gevestigd: vrouw met de benen wijd

 

woonhuis architect Sant'Elia

 

Porta Torre, met links het Liceo Classico
De huidige stadsmuur met zijn torens dateert van de 12e eeuw.

 

Liceo Classico, gevestigd in de vroegere kerk van San Secilia, gebouwd tussen 1573 en 1577

 

stadsmuur buitenzijde

 

tot de beplanting op de stadsmuur behoort, en dat is wel héél bijzonder, een sequoia

 

binnen Porta Torre

We lopen weer terug richting centrum.

 

Palazzo Olginati, nu het Historisch Museum Giuseppe Garibaldi (sinds 1932)

 

fries op Museum Garibaldi

 

apart huis

We gaan naar de kathedraal.
De kathedraal Santa Maria Assunta kortweg vaak de kathedraal van Como genoemd is zonder twijfel het mooiste bouwwerk in de stad en misschien wel van de hele regio. De kathedraal is volgens veel specialisten de laatste gotische kerk die in Italië is gebouwd. De bouw van de kathedraal is gestart in 1396 en werd pas in 1770 voltooid toen de Rococokoepel aan de kathedraal werd toegevoegd.
Het meest indrukwekkende deel van de kathedraal is gebouwd in de 15e eeuw. Toen werd de westelijke façade en het prachtige roosvenster aan de kathedraal toegevoegd.
De Kathedraal is 87 m lang en 36 tot 56 m breed. Het hoogste punt van de Dom is de koepel met een hoogte van 75 m.
De kerk is dagelijks geopend voor het publiek, maar niet voor groepen. Als we naar binnen willen zullen we dus als groep moeten uiteenvallen. Een bezoek is gratis maar er wordt wel een vrijwillige bijdrage gevraagd om de kathedraal te kunnen onderhouden.

achterzijde kathedraal

 

voorzijde kathedraal

 

de toren

 

de klokkentoren, vroeger de stadstoren; daarnaast Broletto, het stadhuis Como
Broletto ligt aan de zijkant van de oude kathedraal en is een prachtige combinatie van gotiek-romaanse en 15-eeuwse renaissance.
De façade is van Lombardisch marmer in 3 verschillende kleuren: wit, grijs en rood, terwijl de stadstoren werd gebouwd met behulp van de metselsteenstechniek.

 

boven de hoofdingang

 

een torentje met details

 

interieur

 

groot gobelin

 

orgel

 

hoofdaltaar

 

kerststal

Om 12:00 uur starten we een schitterende bustocht langs de westelijke oever van het Comomeer naar het dorp Cadenabbia voor een uitgebreide lunch.
Links en rechts rijden we voorbij villa's. De meester hebben voor ons geen naam. Ze zijn ook nauwelijks te fotograferen. In veel gevallen worden ze door oleanders, andere bloemenstruiken of bomen grotendeel aan het oog onttrokken, zoals Villa Opus Dei (Dan Brown) en Villa Oleandra van George Clooney.

een van de vele villa's zonder naam (voor ons)

 

Hotel Villa d’Este
Villa d'Este, origineel Villa del Garovo, is een renaissancewoning in Cernobbio aan het Comomeer. Zowel de villa als het 25 ha grote park dat de villa omringt hebben sinds de bouw in de 16e eeuw veel verbouwingen ondergaan als zomerverblijf voor de kardinaal van Como.
Sinds 1873 is het complex in gebruik als luxehotel: € 890 voor logies en ontbijt!

 

middeleeuwse brug in Argegno

Om 12:50 uur zijn we bij Grand  Hotel Britannia Excelsior in Cadenabbia di Griante.

Grand  Hotel Britannia Excelsior

 

 

 

compilatie lunch

Cadenabbia was al lang geleden een van de favoriete bestemmingen van de Engelsen die zich bij het Comomeer vestigden:
   •    Stendhal liet er een aantal passages uit La Chartreuse de Parme afspelen
   •    Giuseppe Verdi componeerde er La Traviata in Villa Ricordo (Villa Margherita)
   •   
Mary Shelley bezocht de stad en beschreef die in 1844 in haar boek Rambles
   •    onder de (kerk)vorsten die in Cadenabbia verbleven bevinden zich koningin Victoria van Engeland, tsaar Nicolaas II van Rusland, keizer Willem II van Duitsland, prins Principe Umberto van Savoye en paus Pius XI
   •    de Duitse bondskanselier Konrad Adenauer had er zijn zomerresidentie: de historische Villa La Collina

Cadenabbia groeide in de loop der tijd uit tot een Engelse enclave die groot genoeg was om er een ​​Anglicaanse Kerk te bouwen. Die werd gewijd in 1891. Het was de eerste Anglicaanse kerk in Italië.

Om 14:15 uur verlaten we het hotel en lopen in 5 minuten naar Menaggio.

Monument ter ere van de vrouwen van de wevers (1995)

 

 

detail monument
In het witte marmer is een negatief uitgehouwen door de kunstenaar Francesco Somaini.
Ernaast tot aan de grond gedrapeerd een lap zijde van metaal met erin een reliëf van een wever.
Menaggio was een belangrijke stad en ooit een handelscentrum voor zijde.

 

bergen belicht door de zon

 

ingepakte palm

 

Hotel Victoria
In de tuin het model van een typische Comomeerboot.

 

Keizerboom
De vruchten van de boom kleuren de kleding van de koning.

 

2 zwanen

 

plataan

 

Chiesa di San Stefano
De kerk van Santo Stefano in het oude centrum werd in de 18e eeuw gebouwd op de resten van eerdere Romeinse gebouwen.
De kerk heeft 3 schepen en fresco’s van Tagliaferro. Binnen zijn er nog verschillende goed uitgevoerde kunstwerken van schilders van de
Lombardijnse en Vlaamse scholen. 

 

Chiesa di Santa Marta

 

reliëfs op de gevel naast Chiesa di Santa Marta
Rechts onder 'de slang van Milaan'.

 

 

de Biscione, een draak of mogelijk een slang die een man opslokt, was het wapen van de Visconti. Volgens een andere lezing komt de man juist tevoorschijn uit de bek van het monster.
Visconti was een Italiaans adellijk geslacht dat van 1277 tot 1447 Milaan bestuurde. Het maakte zich in de 13e eeuw meester van de stadstaat Milaan en regeerde als capitano del popolo of 'heer van Milaan' tot in 1395.
Dat jaar verleende Wencelas van Luxemburg als Roomse koning hem de titel van Hertog van Milaan en daarmee werden de Visconti's formeel de vazal van de Roomse keizer tot aan hun verdwijning in 1447.

 

midden boven: het wapen van Menaggio

We gaan nu de 800 jaar oude Chiesa di Santa Marta in. Marta was de zuster van Maria Magdalena.

Maria staande op de duivel

 

de duivel

We lopen langzaam terug naar de bus.

veel ingepakte palmbomen

 

Piazza Guiseppe Garibaldi

Om 17:05 uur rijden we terug naar het hotel. We zijn daar om 18:50 uur.

Het diner is om 19:30 uur. Het wordt uitgeserveerd. We krijgen er een glaasje wijn bij.

het voorgerecht

We tafelen gezellig na.

naar volgende dag