Dag 12. Dinsdag 18 september 2012
Newcastle (Engeland)

Aankomst Newcastle upon Tyne: 08.00 uur
Afstand Newcastle upon Tyne-IJmuiden: 264 zeemijl
Vertrek Newcastle upon Tyne: 16.00 uur  -  Aankomst IJmuiden: 10.00 uur

Newcastle upon Tyne, vaak afgekort tot Newcastle, is een stad in de county Tyne and Wear in Noordoost Engeland.
Een inwoner van Newcastle wordt ook wel een Geordie genoemd. De vroegste geschreven bron van het woord dateert uit 1823. De herkomst is onbekend. Ook het in Newcastle gesproken dialect wordt Geordie genoemd. De streek waarin Newcastle ligt noemt men Geordieland.
De stad werd door de Hadrianus -keizer van Rome van 117 tot 138- gesticht. Nadat de Romeinen uit Engeland waren vertrokken, was de plaats -toen Monkchester geheten- de hoofdstad van het koninkrijk Northumbria en werd een belangrijke bedevaartsplaats vanwege de Heilige Bron van de Jezusberg, tegenwoordig Jesmond. Bij gevechten met de Vikingen werd de stad in 1080 bijna volledig vernietigd. De stad groeide enorm ten tijde van de Industriële revolutie, maar de industrie raakte halverwege de 20e eeuw in verval.

In de 13e en 14e eeuw werd Newcastle ommuurd om de stad te beschermen tegen Schotse indringers. Newcastle ligt ongeveer 97 km verwijderd van de rivier de Tweed, die de grens vormt  tussen Engeland en Schotland. Er woedde in die tijd een machtsstrijd tussen Engeland en Schotland die uiteindelijk leidde tot de Schotse Onafhankelijkheidsoorlogen. De muur werd ongeveer 3 km lang, ten minste 2 m dik en tot 7,6 m hoog. De belangrijkste poorten waren: de Close Gate, de West Gate, de New Gate, de Pilgrim Gate, de Pandon Gate en de Sand Gate. De muur had ook 17 grote torens en een aantal kleinere torentjes. Zelfs waren er een paar verborgen -geheime- poorten.
De muur voldeed aan de verwachtingen, zelfs toen tijdens de Engelse burgeroorlog de Schotten de muur met granaten en artillerie bestookten. In het midden van de 18e eeuw werd de muur overbodig. Bij stadsuitbreidingen werden grote delen van de muur zelfs afgebroken. De belangrijkste resten zijn de Westmuren, aan de westelijke kant van de stad tussen de Westgate Road en St Andrew's Street. Aan de oostelijke kant van de stad staan 3 torens: Plummer Tower in Croft Street, Corner Tower op de kruising van City Road and Melbourne Street, en Sallyport Tower in Tower Street.

De rivier de Tyne scheidt weliswaar de tweelingsteden Newcastle en Gateshead van elkaar, maar de 2 steden zijn door maar liefst 7 -indrukwekkende- bruggen met elkaar verbonden. Elke brug heeft zijn eigen bouwstijl. Het ontwerp van de Tyne Bridge bijvoorbeeld  werd geïnspireerd op de New Yorkse Hell Gate Bridge, maar die in Newcastle is vijf keer zo klein. Ook de Millenium Bridge heeft een unieke architectuur, waardoor het lijkt alsof de brug naar je knipoogt.

Volgens het thuis ontvangen programma zouden we van 08.00-15.00 uur de gelegenheid hebben in Newcastle rond te dwalen. We hadden de indruk dat de MSC Lirica dichtbij de stad zou afmeren. We zouden dus praktisch die hele tijd tot onze beschikking hebben om op ons gemak een wandeling langs de Tyne bruggen te maken om dan vervolgens de loop van de -thans dus grotendeels verdwenen- stadsmuur te volgen.
De berichtgeving aan boord is iets anders: we moeten weliswaar pas om 15.30 uur terug aan boord zijn, maar het afmeren vindt een flink stuk buiten Newcastle plaats.
Wat te doen? Zouden er zó vroeg al meerdere taxi's bij de haven aanwezig zijn, want we zullen natuurlijk niet de enigen zijn die aan wal gaan? Zouden de kosten van een rit naar Newcastle acceptabel zijn? MSC Lirica biedt transfermogelijkheden aan van de haven naar Eldon Square in het centrum van Newcastle met vaste vertrek- en terugkeertijden. Die bussen doen over een enkele reis ongeveer 3 kwartier. Vertrek- en terugkeertijden liggen 3,5 uur uit elkaar. Dat betekent dat we maar 2 uur en 3 kwartier in Newcastle kunnen zijn. Gisteren in South Queensferry waren er bij de haven naast taxi's ook shuttlebusjes beschikbaar. Die waren goedkoper dan de taxi's. Onderhandelen over prijzen met de taxichauffeurs was nauwelijks mogelijk. Samen met anderen in een taxi is voor ons geen optie. We kiezen na beraad uiteindelijk toch maar voor een transfer via MSC Lirica. Met vertrek om 08.30 uur en terugkeer om 12.15 uur. Dan maar wat meer de pas erin zetten.

We halen vóór het ontbijt de tickets. Ontbijten in het restaurant op dek 5 kost teveel tijd. Dus we maken gebruik van het ontbijtbuffet op dek 11.
De transfer blijkt uiteindelijk maar een half uur te duren. We worden afgezet in Newgate Street tegenover St. Andrew's Church.

We lopen van Newgate Street langs een War Memorial naar Eldon Square met Grey's Monument, opgericht in 1838 voor Charles Grey, voormalig eerste minister van Groot-Brittannië. Hij werd daarmee geëerd voor de Great Reform Act die hij in 1832 invoerde. Dat betekende een grote verandering voor het kiesstelsel. Het monument bestaat uit een beeld van Lord Grey op een 41 m hoge zuil. Grey is ook de naamgever van de bekende thee.

Net om de hoek van Eldon Square in Blackett street staat Emerson Chambers, gebouwd in Edwardiaanse stijl in 1903 door architect Benjamin Simpson.

Vanaf Grey's Monument gaan we door Grey Street en Dean Street naar de High Level Bridge. Grey Street is een brede winkelstraat die ietsjes naar beneden loopt, Dean Street is smaller, heeft nauwelijks winkels en loopt behoorlijk steil naar beneden.

De High Level Bridge is de oudste van de Newcastle Tyne bruggen. Hij is ontworpen door Robert Stephenson en voltooid in 1849. Op 28 september van dat jaar werd de High Level Bridge officieel door Queen Victoria geopend.
De brug heeft 2 niveaus: één voor de weg en één voor het spoor. De lengte van de brug -de eerste dubbeldeks spoor/wegbrug van de wereld- is 410 m, de breedte 12,2 m. De hoogte vanaf het water tot het wegdek is 25 m en tot het spoor 33 m. In de brug is ongeveer 5.000 ton gietijzer en staal verwerkt. Op het bovendek loopt de spoorweg die oorspronkelijk bestond uit 3 sporen, maar dat werd later teruggebracht tot 2. Het benedendek is de rijweg waarover vroeger ook de trams tussen Newcastle en Gateshead reden. Ook voetgangers en fietsers maken gebruik van het benedendek.
De High Level Bridge is een belangrijk voorbeeld van een overspanning waarbij gebruik is gemaakt van voorgespannen steunbalken. De brug heeft 6 spanbogen van gevlochten gietijzer die elk 38 m lang zijn en staan op gemetselde funderingen van 40 m hoog.

Aan de voet van de High Level bridge was de Fish Market.

We lopen langs de Tyne eerst even in zuidoostelijke richting om een beter beeld te krijgen van de Queen Elizabeth II Bridge -een stalen blauwe spoorbrug-, de King Edward Bridge -van staal en steen- en de wat verder weg gelegen -stenen- Redheugh Bridge.

Dan lopen we langs de Tyne over Close en vervolgens over Sandhill terug naar de High Level Bridge.
Op Sandhill 41 staat Bessie Surtees House, een koopmanswoning uit 1637. Het 5-verdiepingen hoge gebouw, deels van hout, deels van steen, heeft vensters met kleine ruiten. Uit één van die ramen vluchtte Bessie Surtees in 1722 over een tegen de muur gezette ladder om er met John Scott vandoor te gaan naar Schotland. Ze was smoorverliefd op hem. Maar hij was zoon van een kolensjouwer en zij groeide op in een welgesteld gezin. Haar liefde voor Scott was ver beneden haar stand, vonden haar ouders. Het hield de gemoederen van Newcastle flink bezig.
In de woning is nog steeds blauw glas te vinden: het raam waardoor Bessie ontsnapte. John Scott bleek uiteindelijk toch een goede partij. Hij ging rechten studeren en werd uiteindelijk Lord Eldon. Hij bracht het tot voorzitter van het Britse Hogerhuis en minister in Engeland. Bessie’s ouders keurden het huwelijk alsnog goed, dat snel daarna in de St. Nicholas Church opnieuw werd gesloten. Bessie verdween vervolgens uit de boeken; wat nog bekend werd, is dat zij in stilte haar leven aan de zijde van Lord Eldon doorbracht.

We gaan de koopmanswoning bezichtigen. De toegang is gratis. Het lage plafond van Bessie Surtees House bestaat uit ornamenten van bloemen, bladeren en dennenappels. De muur is versierd met panelen met houtsnijwerk. Ook staat er een grote haard uit 1657. De kamer daarachter is kleiner en kijkt uit op een binnenplaats. Toentertijd was dit pand een centrum voor handelslieden die door de ramen de schepen konden volgen die de haven binnen voeren. Nu is de buurt dichtgebouwd en rijden er alleen auto's vlak voor de deur voorbij.

Vlak naast de High Level Bridge ligt de -rode- Swing Bridge. De Swing Bridge -een draaibrug- is één van de kleinste bruggen over de Tyne. Het is de 4e brug over de Tyne die op dezelfde plaats werd gebouwd. De eerste brug werd in het jaar 120 gebouwd van hout en steen in opdracht van keizer Hadrianus en stond bekend als Pons Aelii, naar Aelius, de familienaam van de keizer. De brug werd in 1248 door een brand vernietigd. Die brand legde overigens een groot deel van de stad in de as. De 2e of middeleeuwse brug was een stenen brug uit 1320. In 1771 werd een deel ervan door een grote vloed weggeslagen. De overblijfselen moesten worden verwijderd en de 3e brug, een stenen brug met 9 bogen, werd voltooid in 1781. Deze brug werd door de Tyne Improvement Commission verwijderd om zo de weg vrij te maken voor de bouw van de Swing Bridge. De funderingen zijn gemaakt van met beton gevulde gietijzeren cilinders die deels in de rotsen zijn vastgezet. De granieten steigers rusten vlak onder de waterhoogte op cilinders die soms bij laag water zichtbaar zijn. Het gewicht van het draaiende gedeelte van de brug wordt volledig door de middelste steiger gedragen.

De Tyne Bridge ligt weer vlak naast de Swing Bridge; 3 bruggen dus vlak naast elkaar.
De Tyne Bridge, die werd ontworpen door de firma Mott, Hay and Anderson, werd in oktober 1928 officieel geopend door King George V en Queen Mary. Het is een stalen constructie, die als een halve maan de Tyne overspant. Het ontwerp was -zoals gezegd- gebaseerd op de New Yorkse Hell Gate Bridge, officieel de New York Connecting Railroad Bridge of ook wel de East River Arch Bridge genoemd. De totale lengte van de Tyne Bridge is 389 m. De brug werd met speciale verf van een groene kleur voorzien. In 2000 werd de brug opnieuw in dezelfde kleur geschilderd. Net als de Millennium Bridge is de Tyne Bridge een in het oog springende brug. Op de plaats van deze brug hebben vanaf de Romeinse overheersing diverse bruggen gelegen.

Over Quayside -het oudste gedeelte van Newcastle- wandelen we verder naar de Gateshead Millennium Bridge. We komen langs de All Saints Church, langs het Gerechtsgebouw en langs Wesley Square. Dat pleintje is eigenlijk niet meer dan een grote zandbak met daarin ligstoelen en een naaldmonument: Centenary memorial 1891. Aan de overkant van de Tyne staat The Sage, een muziekcentrum in Gateshead, op de zuidelijke oever van de Tyne. Het opmerkelijke gebouw opende zijn deuren in 2004. het gebouw van glas en roestvrij staal werd ontworpen door de gerenommeerde architecten Lord Foster en Mott MacDonald en biedt een prachtig uitzicht op Newcastle. In totaal hangt er aan het gebouw een kostenplaatje van £ 70 miljoen. Er zijn 3 muziekhallen: één voor 1.400 toeschouwers, één voor 400 toeschouwers en een kleinere voor intiemere optredens.

De Gateshead Millennium Bridge is een fiets- en voetgangersbrug over de Tyne, die Gateshead met Newcastle upon Tyne verbindt. De brug is een kantelbrug die roteert rond een vaste as en is de eerste kantelbrug ter wereld.
In augustus 1996 schreef het lokale bestuur van Gateshead een wedstrijd uit voor een nieuwe oeververbinding voor voetgangers en fietsers over de Tyne, waarbij de scheepvaart vrije doortocht moest behouden, waarbij ook het zicht op de gebouwen rondom niet werd weggenomen en waarbij tevens de oevers van de Tyne vrij moesten blijven. Het winnende ontwerp van het ingenieursbureau Gifford uit Southampton en het architectenbureau Wilkinson Eyre uit Londen, was zonder meer uitzonderlijk te noemen, maar voldeed aan alle voorwaarden.
De brug bestaat uit een boog horizontaal boven het water met daarop een gescheiden wandelpad en fietspad. Het wandelpad ligt aan de binnenzijde van de boog en ligt ongeveer 30 cm hoger dan het fietspad zodat de voetgangers een mooi uitzicht houden op de omgeving. De boog is met kabels verbonden met een 2e boog die dienst doet als contragewicht.
De brug werd gebouwd door Koninklijke Volker Wessels Stevin en kostte 22 miljoen pond sterling, deels gefinancierd door de Millennium Commission en het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling.
De metalen secties werden gefabriceerd door Watson Steel Structures in Bolton en sectie per sectie naar Wallsend in Newcastle getransporteerd. Daar werd de brug verder geassembleerd door de secties aan elkaar te lassen. Nadat de brug volledig geschilderd was, werd hij in één stuk ongeveer 6 mijl over de rivier vervoerd naar zijn definitieve ligplaats.
Op 20 november 2000 werd de brug op zijn plaats gehesen door de Asian Hercules II, met een hijscapaciteit van 3.200 ton één van de grootste drijvende kranen ter wereld. Die kraan werd in 2003 ook ingezet bij de berging van de Tricolor voor de Belgische kust. Op 17 september 2001 werd de brug geopend voor het publiek en op 7 mei 2002 officieel ingehuldigd door koningin Elizabeth II. Eigenlijk te laat. Want de brug had, de naam zegt het al, voor het jaar 2000 klaar moeten zijn. Niemand trouwens in Newcastle die daar nog over zeurt. Iedereen is trots op de brug, die elke avond in een andere kleur wordt verlicht.
Als de brug gesloten is, staat het contragewicht hoog boven het water. Als de brug open gaat, draaien grote hydraulische zuigers het contragewicht naar beneden en het brugdek omhoog, tot een hoek van 40° ten opzichte van het water. Op die manier wordt de doorvaarthoogte vergroot en kunnen schepen tot 25 m hoogte passeren (in het midden van de vaargeul). Deze beweging duurt slechts 4,5 minuut en gaf de brug de bijnaam Blinking Eye Bridge. Bij het openen van de brug schuift alle afval dat op het brugdek ligt in speciaal daartoe voorziene opvangbakken.
In 2007 werd de geopende brug afgebeeld op de achterzijde van een munt van 1 pond sterling.

Aan de andere kant van de Gateshead Millennium Bridge staan de Baltic Flour Mills uit 1950. In 1957 gingen de graanmolens ook diervoeders malen. De molens waren tot 1982 als zodanig in gebruik. In 1990 werd het gebouw geopend als Baltic Centre for Contemporary Art, een internationaal centrum voor hedendaagse kunst.

Bijna pal vóór de Gateshead Millennium Bridge op Quayside staat de River God uit 1996. De bronzen sculptuur beeldt een geketende, vuurspuwende sterke man uit die een dreigend gebaar maakt naar de -sculptuur- Sirene aan de overkant van Quayside bovenaan de trappen van het Monument Sandgate. Het was de bedoeling een gasvlam uit de mond van de man te laten komen, maar om veiligheidsredenen is daarvan afgezien. De beeldhouwer van de sculptuur zou zijn geïnspireerd door een grote man die op Quayside als geketende vuurspuwer zijn brood probeerde te verdienen.

De River God is één van de 100 kunstwerken aan de oevers van de Tyne en maakt deel uit van het programma ‘Art on the Riverside’, het grootste programma van openbare kunst in het Verenigd Koninkrijk.

Even verderop op Quayside staat eerst het Swirle Pavillion en dan de Blacksmith’s Needle. Daartussenin ligt in de Tyne een drijvende molen.

Het Swirle Pavillion is een stenen constructie met een stalen kolom die een gouden wereldbol draagt. Onder de wereldbol zijn in het graniet alle Europese havens genoemd die regelmatig door schepen van de Tyne werden bezocht, zoals: Hamburg, Genua, Aberdeen, Rotterdam, Kopenhagen, Malmö, Londen, Antwerpen en Hull. De namen van de steden zijn afkomstig van een vervaagd bordje bij Plummer Chare die de bestemmingen waren van de cargo van een plaatselijk bedrijf. De gouden bal is 2 m in diameter en staat 3,5 tot 4 m vanaf de grond. Het paviljoen dankt zijn naam aan de verborgen stroom -de Swirle- die de Tyne instroomt op de plek waar het kunstwerk staat.

Blacksmith’s Needle is een merkwaardige 7,6 m hoge conische naald met een maritiem thema, dat door zeemeerminnen, mythologische zeefiguren en andere zeeschepselen wordt uitgebeeld. Het kunstwerk bestaat uit 6 lagen, waarvan elke laag met voorwerpen betrekking heeft op de menselijke zintuigen, inclusief wat wordt beschreven als het 'geheimzinnige zesde zintuig.' Het is gemaakt van smederijonderdelen uit het gehele land. In het midden van de naald hangt een klok/bel.

We gaan terug naar de Gateshead Millennium Bridge. We lopen dicht langs de waterkant. Onze aandacht wordt getrokken door een soort watermolenhuis. Het blijkt een drijvende muzikale watermolen, genaamd Flow. Een waterrad van 4,5 m doorsnede met watersensoren drijft een stel handgemaakte electro-akoestische instrumenten aan. Water wordt naar binnen getrokken, bekeken, bestraald, bespeeld. Dat leidt tot tonen, klanken, bubbels, gesis, gekraak, gemopper. De rivier speelt muziek, er is flow. Flow was onderdeel van de Culturele Olympiade in London 2012. Wil je er meer van weten, klik dan hier.

We gaan door naar de Gateshead Millennium Bridge en de sculptuur River God. Aan de overkant van Quayside leiden trappen naar het Keel Row Monument.
De naam Keel Row is verbonden aan de wijk Sandgate, de verblijfplaats van de 'keelmen' en de zeelieden. De 'keelmen' waren mannen die op zogenaamde 'keels' of 'keel-boats' werkten, sigaarvormige lange boten waarmee steenkool vanaf de oevers van de rivieren de Tyne en de Wear naar de steenkoolschepen werd getransporteerd.
Een plaatselijk lied uit Newcastle-upon-Tyne is Weel May the Keel Row. Het staat samen met keel-boats gegraveerd in de achterkant van de Sandgate.

Direct achter het Keel Row Monument staat de sculptuur Sirene en weer daarachter is de Sandgate.

Omdat de tijd een beetje dringt, gaan we weer terug naar de Newgate Street waar de bus ons heeft afgezet. Onderweg zien we op de daken regelmatig de voor Engeland zo kenmerkende schoorstenen met heel veel rookkanalen.

We bezoeken aan de overkant de Parish Church of St. Andrew and the churchyard. De parochiekerk van St. Andrew wordt traditioneel gezien als 'de oudste kerk in de stad'. Met de bouw van het huidige gebouw werd begonnen in de 12e eeuw en de laatste toevoeging was de veranda in 1726. Het is heel goed mogelijk dat er in de Saksische tijden hier een eerdere kerk heeft gestaan. Dat zou dan één van de vele kerken langs de rivier de Tyne zijn geweest die gewijd was aan St. Andrew.
De kerk is gebouwd met meer oude stenen dan enig andere kerk in Newcastle. Ernaast ligt één van de laatste oude kerkhoven die  zijn oorspronkelijke karakter  heeft behouden. Er liggen nogal wat persoonlijkheden begraven. Onder andere Charles Avison. In 1709 werd Charles Avison geboren in Newcastle upon Tyne. Zijn vader was amateur musicus en het is aannemelijk dat Charles zijn eerste muzieklessen in huiselijke kring ontving. In Londen studeerde hij bij Francesco Geminiani. Toen in 1736 een nieuw orgel werd geïnstalleerd in St. John's Church in Newcastle, trad hij daar in dienst als organist.  In 1738 werd hij musical director van de Newcastle Musical Society. Avison bleef zijn hele leven actief in de omgeving van Newcastle en Durham, ondanks aanbiedingen om elders organist te worden. In 1752 publiceerde hij het essay Essay on Musical Expression, een geschrift over muziekkritiek. Hierin bekritiseerde hij een aantal componisten waaronder Händel. De muziek van Avison is op Italiaanse leest geschoeid onder invloed van zijn docent Geminiani. Avison overleed in 1770.

Ons volgende doel is Stowell Street met de resten van de Westmuren. Vanuit Stowell Street heb je zicht op de Heber Tower. We lopen een stukje buitenom.

Tegen de achtergrond van de stadsmuur wordt juist als wij er zijn een bruidsrapportage gemaakt.

Stowell Street is de wijk van de Chinese bevolking. Aan het begin van deze straat word je verwelkomd door een enorme arcadeboog. In dit gebied kun je helemaal opgaan in de Chinese cultuur. De buurt is rijk gevuld met allerlei heerlijke culinaire restaurantjes -omgebouwde arbeiderswoningen-, maar ook kun je er terecht voor je eigen handgemaakte kimono of lampion.

Verborgen achter een poort en hoge muren, net voorbij Stowell Street, in Bath Lane, ligt Blackfriars Court, een oase van rust en groen.

Als je op Stowell Street loopt, mis je snel het smalle weggetje -Friars Street- dat naar dit hofje leidt. Een rood uithangbord hangt boven de poort. Blackfriars was een klooster uit 1239. Vanaf 1239 werd het gebruikt door dominicanen, die met zwarte gewaden én schoenen een vreemd verschijnsel vormden binnen de stadsmuren. Zij woonden en werkten 300 jaar lang in dit hofje, totdat Henry VIII in 1539 besloot de gebouwen als ontmoetingsruimtes en opvanghuizen voor armen te gebruiken. De dominicanen hebben hun onderkomen elders gezocht. Zij zijn te vinden in New Bridge Street. Het klooster van de dominicanen geldt als één van de best bewaard gebleven huizen van deze monniken in Engeland. Verschillenden gilden namen de plaats van de opvanghuizen rondom het hofje met grasveld, bomen en zithoek in. In 1978 werd het complex gerestaureerd. Galeries en kunstnijverheidswerkplaatsen zijn er nu gehuisvest. Hier verkoopt een oud Engels vrouwtje -met een dikke kat op de toonbank- droomstenen en papieren kraanvogels voor 25 penny. Een trapje hoger huist een schoenmaker en een trapje lager zijn dochter als kleermaakster. Geroemd wordt het restaurant dat bij de poort is gevestigd: het Blackfriars Café. Het restaurant is ingericht met rustieke banken, open haarden en knusse hoekjes. Op het menu staan met dragon gevuld konijnenzadel uit Northumbria en lenderollade van Tritlington Hall-lam met fondantaardappelen.

Het wordt tijd om weer naar de instapplaats van de bus te gaan. We lopen er door Stowell Street naartoe. We stappen de bus in en die rijdt direct weg. Het blijkt de bus van 12.00 uur te zijn.
Ook nu doen we over de rit maar een half uur, eigenlijk nog iets korter.

We komen langs de St. Nicolaas kathedraal. De St. Nicolaas kerk werd gebouwd in 1091 en verwoest door brand in 1216. Daarom werd op dezelfde plek, in 1359, een nieuwe kerk gebouwd. Deze werd in de 17e eeuw, in 1640, binnengevallen door de Schotten. Het interieur werd vernield. In 1862 kreeg de kerk de status van kathedraal. Voor inwijding kwam koningin Victoria speciaal naar Newcastle. Haar standbeeld staat voor de kathedraal. De kerk is aan het verzakken, wat zichtbaar is aan de klepel die elke 10 jaar 1 centimeter verschuift en daarom niet meer waterpas is. De toren helt iets naar links.

We gaan snel naar onze hut, frissen ons nog sneller wat op en zijn nog net op tijd om in restaurant La Bussola te kunnen lunchen. Daarna pakken we de koffers in.
Om 16.00 uur gaan we naar de Lirica lounge op dek 7 voor de disembarkation briefing. Vanavond zullen er kofferlabels in onze cabine worden gelegd. Ze zullen een gele kleur hebben omdat wij vanuit IJmuiden op eigen gelegenheid naar huis gaan. We hebben namelijk niet gekozen voor een bustransfer naar de Amsterdamse haven. In dat geval zouden we bruine kofferlabels hebben gekregen. De koffers moeten vóór 01.00 uur op de gang voor de cabine worden gezet. We zullen ze in IJmuiden in de terminal terugzien. Op kleur van de kofferlabels gerangschikt. Morgenochtend zullen we de eindafrekening op papier krijgen. Na akkoordverklaring zullen we die bij de receptie moeten inleveren. Ook zullen we nog tevredenheidsformulier ter invulling krijgen. Ook dat moet bij de receptie worden ingeleverd.

Daarna drinken we nog thee in Le Bistrot op dek 11. Natuurlijk nemen we er gebak bij. We kijken uit op een jachthaven.

Om 17.45 uur melden we ons voor het galadiner in restaurant La Bussola. Het is de 3e keer deze reis dat er een galadiner plaatsvindt. Het komt ons, net zoals de meeste andere Nederlanders, wat overdreven voor. Galakleding is ook nu niet strikt voorgeschreven. Het kan bij 'formal' blijven.
Van de kaart kiezen we

Gorgonzola cheese mousse resp. Thin slices of smoked marlin

	Salad of the day
	Cream of asparagus
	Sliced beef fillet with green pepper sauce resp. Duck á l'orange with julienne red cabbage

	Cheese platter
	Diced fresh fruit on lemon jelly resp. Baked Alaska (Ice cream with meringue)

Er volgt een rondgang van de chef-kok en zijn personeel en van het management van het restaurant. Er valt hun -hoe kan het anders- enthousiast applaus ten deel.

Dan wordt het licht gedimd en worden er taarten met brandende kaarsen erop binnengedragen en onder de gasten verdeeld. Het is luchtige taart: cake, vanille ijs, stracciatella en room.

Daarna volgt voor elke tafel nog een schoteltje Italiaanse luxe koekjes.

We nemen afscheid van Murjana en Lawa uit Bali en bedanken met name Murjana  voor zijn professionele wijze van bedienen. Ook schudden we Milan Nikolov uit Bulgarije de hand. Hij was weliswaar niet bij onze tafelbediening ingeschakeld, maar moest dikwijls vlak langs ons heen. Hij had altijd een vriendelijk woord voor ons met steeds een lach op zijn gezicht.

Om 21.00 uur zijn we bij de theatervoorstelling Starwalker, een show rondom Michael Jackson. Na het slot van de show volgt nog een fluorescerende verrassing van het Entertainment Team.

Terug in de cabine vinden we naast het gebruikelijke dagprogramma voor de volgende dag kofferlabels en een in te vullen tevredenheidsformulier voor ons allebei.
Voor we gaan slapen zetten we onze ingepakte koffers op de gang.

naar laatste dag