De naam Japan is afgeleid van het Chinese Jih-pen: het land waar de zon vandaan komt. Japan ligt immers ten oosten van China. De bewoners verbasterden deze naam tot Nihon of ook wel Nippon, waarvan weer het Portugese Japón en het Nederlandse Japan werden afgeleid. Omdat de opgaande zon uiteraard het eerst aan de oostkust van Japan verschijnt, kreeg het ook de benaming "het land van de rijzende zon".

Japan heeft een lange geschiedenis. Maar het keizerrijk dat het land ook nu nog is, bestaat pas sinds 645. Daarvóór was de bevolking verdeeld in verschillende clans, die al sinds de steentijd de eilanden bewoonden die tegenwoordig samen Japan vormen. In 645 maakte keizer Naka no Oe een einde aan de macht van de clans. Alle grond kwam in handen van de staat.
In de loop der eeuwen kregen de militaire leiders, die de hoge titel Shōgun hadden, steeds meer de feitelijke macht in handen. In feite was daarmee de situatie van de clans hersteld. De functie van de keizer werd een ceremoniële. Dat bleef zo tot 1868, toen de keizer weer alle macht kreeg.

In de 16e eeuw stichtten de Portugezen handelsnederzettingen in Japan. Later kwamen er ook missionarissen. Toen het de Japanse machthebbers duidelijk werd dat de westerlingen niet alleen religieuze- en handelsmotieven hadden in hun land te vestigen, maar ook politieke motieven, sloten ze Japan voor alle buitenlanders af. Alleen de Hollanders mochten blijven en handel drijven met Japan, omdat zij zich schikten naar de eisen van de Japanse leiders. Pas halverwege de 19e eeuw werd het land onder dwang van Amerika weer opengesteld.
In Kaganawa werd een handels- en vriendschapsovereenkomst getekend met de Verenigde Staten. Binnen een jaar volgden Frankrijk, Rusland en Groot-Brittannië. Nederland, dat al eeuwen een aparte positie innam met zijn eigen handelspost in Nagasaki, tekende ook een verdrag. Japan zou, zo stond in al die overeenkomsten, zijn grenzen en havens openstellen voor buitenlandse handel en de veiligheid van de buitenlanders garanderen.
Met de openstelling van de grenzen kwamen Westerse kennis, technologie, handelswaar, kunst en levensgewoonten het land binnen. En het gevolg daarvan was weer dat ook de politieke structuur van het land sterk veranderde. Het keizerlijk gezag werd weer in ere hersteld. Dat gebeurde onder de naam "Meiji", wat verstandig bewind betekent. Meiji werd ook de aanduiding van een tijdperk, van 1868 tot 1912. Een tijdperk waarin het land in de moderne tijd terecht kwam en de invloeden ondervond van een industriële revolutie. Binnen het tijdsbestek van één generatie kwamen 35 miljoen mensen terecht in een compleet andere tijd. Er kwam een grondwet, het land kreeg treinen, ziekenhuizen, zware industrie, scholen, telefoons, kortom het werd opengegooid. Japan groeide uit tot een wereldmacht.

In de 20e eeuw voerde Japan oorlog met China en Rusland. In de Eerste Wereldoorlog vocht het aan de zijde van de geallieerden. In de Tweede Wereldoorlog vocht het juist tegen hen. Aan die oorlog kwam een eind in 1945, toen de Amerikanen atoombommen op Hiroshima en Nagasaki gooiden. Japan bleef daarna nog onder controle van een Amerikaans bezettingsleger. In 1952 kreeg het zijn soevereiniteit terug. De Japanse keizer heeft sindsdien nog slechts een ceremoniële functie.
Japan is nu een economische grootmacht.