Maneki betekent uitnodigen en neko betekent kat. De Maneki Neko is een beeldje van een kat die rechtop zit en een voorpootje omhoog houdt alsof hij iemand wenkt. Zijn voetje wijst daarbij naar voren. In Japan wenken de mensen iemand door hun hand op en neer te bewegen met de handpalm omlaag. Soms houdt de kat met de andere poot een oude munt vast.
Je hebt twee variaties van de Maneki Neko: soms heeft hij zijn linkervoorpoot omhoog en soms zijn rechter.
De Japanse legende zegt dat de kat die zijn linkerpootje omhoog houdt, mensen wenkt, uitnodigt dus, om binnen te komen en op die manier voor bezoek zorgt. Je ziet het beeldje daarom veel in restaurants en winkels waar het dan klanten naar binnen lokt. En dat betekent goede zaken.
De kat met zijn rechtervoorpootje omhoog zorgt voor geld of geluk.

Niet alleen de kleur van het beeldje heeft betekenis, maar ook de hoogte van het pootje. De witte kat nodigt blijdschap uit en de gouden kat welstand. Zwart wordt gezien als de kleur van de duisternis, dus men gelooft dat de zwarte Maneki Neko alle kwaad buiten de deur houdt. Hoe hoger de kat zijn voorpootje houdt, hoe meer klanten, geluk of welstand.
In Japan wordt de Maneki Neko dus gezien als een Lucky Charm, een talisman, een geluksbrenger. Er zijn kleine, om op het lichaam te dragen, en veel grotere tot soms heel groot, voor in voertuigen of gebouwen.

De kat als huisdier werd in Japan pas in de 7e eeuw geïntroduceerd vanuit Korea. In de Heianperiode waren katten ingedeeld bij de edelen in de 5de klasse. Ze behoorden daarmee tot de keizerlijke familie. Een kat werd 'o-koma-san' genoemd, eerbiedwaardige meneer uit Korea.
De Maneki Neko vindt zijn oorsprong waarschijnlijk eerst aan het einde van de Edo periode (1603-1867). Katten werden toen in toenemende mate gerespecteerd omdat ze voorspoed brachten: ze hielden de muizen in toom die anders de rijst- en de sterk opkomende zijdeteelt zouden verpesten, en droegen zo bij aan voorspoed en geluk. En nu staan katten dus nog altijd symbool voor geluk, voorspoed en materiële welvaart. Bovendien, ze zouden een sterke band hebben met de "ongeziene" wereld van de geesten.

Uiteraard bestaan er over het ontstaan van de Maneki Neko als gelukssymbool veel legendes maar allemaal vertellen ze over moeilijke omstandigheden die dankzij een kat veranderen in voorspoed. Onder andere het verhaal van een uitgehongerde kat die opgevangen werd in een tempel en daar te eten kreeg, ondanks dat de heilige plaats grote armoede kende. Op een dag brak er een vreselijk onweer los en schuilde er een welgestelde vorst op doorreis onder een boom tegenover de ingang van de tempel. Toen de vorst een kat in de deuropening zag zitten die hem wenkte met zijn poot, volgde hij het dier de tempel in. Op dat moment werd de boom getroffen door de bliksem: de kat had de vorst het leven gered. De tempel werd de familietempel van de vorst en trok steeds meer bezoekers. De tempel werd welvarend en kende sindsdien alleen nog voorspoed. De wenkende kat werd een symbool voor rijkdom en geluk.