Dag 2. Vrijdag, 2 oktober 2009
New York City

In de ontbijtzaal schudden we Nelly & Wil de hand. Direct daarna worden we begroet door Florry. Kennen jullie me nog? Nou, eerlijk gezegd moeten we even goed nadenken. Haar voornaam stond niet op de deelnemerslijst. Achternamen van oud-reisgenoten zeggen ons niets. Het gezicht komt wel bekend voor. Florry was reisgenote tijdens onze Turkije-reis in 2005. Ook zij is haar reis 3 dagen eerder dan wij begonnen. Ze had flink wat problemen bij het binnenkomen van de VS omdat er in haar paspoort een stempel van Iran staat.

Na een prima ontbijtbuffet beginnen we aan een groepsexcursie naar New York. Vanaf nu staat de groep een eigen bus ter beschikking. Orlando is onze chauffeur. Hij is een geboren Chileen. In de bus passen we een vast roulatiesysteem toe: degenen die links zitten, gaan elke nieuwe dag 2 stoelen naar voren, zij die rechts zitten 2 stoelen naar achteren. Aan beide kanten blijven de voorste stoelen vrij: 2 voor de reisbegeleider met zijn spullen, 2 voor enthousiaste fotografen en filmers. Dit -meer toegepaste- rouleersysteem heeft het voordeel dat je aan de andere kant van het gangpad steeds andere reisgenoten hebt zitten en je in principe net zoveel voorin als achterin de bus zit.
Hans zal elke dag country and western music laten horen. Het openingsnummer zal elke dag zijn On The Road Again van Willie Nelson.

We rijden -gelukkig- een iets andere route dan de lokale streekbus. Het landschap is erg groen. Geen wonder ook, de nickname van de staat New Jersey is zoals we al eerder opmerkten immers The Garden State. We gaan over de tolweg door de Holland Tunnel. Bussen hebben in die tunnel een eigen baan. Hoe druk het ook is, er is bijna nooit sprake van vertraging. De tunnel gaat onder de Hudson River door. De Engelse ontdekkingsreiziger Henry Hudson gaf zijn naam aan die rivier.
Het is bewolkt weer met af en toe wat zon.

In New York gaan we direct naar Ground Zero. Het is een en al wolkenkrabber waar we tussendoor rijden. Wolkenkrabbers zijn ontstaan in de 2e helft van de 19e eeuw in Chicago en New York, waar hoge grondprijzen en ruimtegebrek stadsontwikkelaars dwongen om de hoogte in te gaan. De opkomst van skyscrapers is nauw verbonden met 2 technische doorbraken. Door de ontwikkeling van het staalskelet kon men tot dan toe ongeëvenaarde hoogtes bereiken; de uitvinding van de lift met valbeveiliging in 1853 maakte hoogbouw ook daadwerkelijk bruikbaar. Om wolkenkrabbers te beschermen tegen aardbevingen, worden de daken soms voorzien van zware gewichten met een teruggekoppeld systeem om de trilling op te vangen. De architectuur van de wolkenkrabbers is zeer divers. We zien afgeronde, vierkante en rechthoekige vormen, lichte en donker gekleurde stenen, platte en puntige met koper beslagen daken en gebouwen met en zonder ijzeren brandtrappen tegen de gevels. Dat laatste is afhankelijk van de tijd waarin de wolkenkrabber werd gebouwd: bij vroege bouw ontbraken nooduitgangen en werden naderhand brandtrappen aangebracht. Om het inbrekers niet ál te gemakkelijk te maken, is het onderste gedeelte van zo'n trap altijd tot de 1e verdieping opgetrokken en wordt pas neergelaten als dat nodig is.

We zien veel watertorens staan. Als er bij calamiteiten geen druk meer op het waterleidingnet staat, haalt de brandweer water rechtstreeks uit de torens via een aansluiting op straatniveau. Daarop staat door de zwaartekracht immers altijd druk. Regelmatig rijden we voorbij brownstones, oude herenhuizen van goedkope bruinrode zandsteen, die in overvloed werd gevonden in de nabijgelegen Connecticut River Valley en langs de oevers van New Jersey's Hackensack River. Het was het meest gebruikte bouwmateriaal in de 19e eeuw. De brownstones hebben een verhoogde trap die stoep genoemd wordt en die naar het woongedeelte leidt op zo'n 2 m boven het straatniveau. Een gescheiden trap gaat naar de kelder, het souterrain, waar het verblijf van de huisbewaarder is. In films zitten op de trap naar de voordeur altijd mensen. Nou, hier is dat beslist niet zo.

Ground Zero -de plaats waar tot 11 september 2001 het WTC heeft gestaan- is een van de belangrijkste en indrukwekkendste -we durven het woord nauwelijks te gebruiken- attracties van New York. Het klinkt bijna oneerbiedig, maar het is nu niet meer dan een bouwput. Als je niet beter zou weten, zou het geen indruk maken en zou je er zo aan voorbij lopen. Inderdaad, we komen niet bij de herdenkingsmuren met talloze foto's en teksten van nabestaanden en bezoekers. Slechts hier en daar zien we een bloemetje en een fotootje. We lopen vlakbij de in 1766 gebouwde St. Paul’s Chapel, van waaruit na 11 september 2001 aan de vrijwilligers, die op Ground Zero werkten, maaltijden werden verstrekt en waar ze konden rusten. Tijd om de kapel te bezoeken, ontbreekt helaas.

Het hoofdgebouw, dat One World Trade Center gaat heten en dat ook bekend is onder zijn vroegere naam Freedom Tower, zou naar verwachting in april 2013 moeten worden opgeleverd. Dan zal het tot de hoogste wolkenkrabbers ter wereld behoren en is het het hoogste gebouw in de VS. Naast het One World Trade Center zullen nog drie andere wolkenkrabbers verrijzen. Door de financiële crisis en de ingestorte vastgoedmarkt ligt het project zichtbaar zo goed als stil. Ja natuurlijk, er werken bouwvakkers en er rijden vrachtwagens, maar het is geen drukte van belang, wat je zou verwachten. Toch zal het wel heel gek moeten gaan als over 3 jaar het bouwplan niet helemaal is gerealiseerd.
Opmerkelijk is de wijze van bouwen. Wordt in Nederland op grondniveau gebouwd en wordt het gebouw tijdens de bouw opgevijzeld, in Amerika gaat een hijskraan tijdens de bouw mee omhoog en wordt aan het einde van de bouw met behulp van een helikopter weer terug op de grond gezet. Op Ground Zero wordt aardschokbestendig gebouwd.

We gaan naar de haven. Om 11:00 uur maken we met de Robert Fulton van de NY Waterway een 1½ uur durende Skyline Cruise. We vertrekken van pier 78 aan Fifth Avenue at West 38th Street. We varen in zuidelijke richting over de Hudson River, ronden Lower Manhattan, gaan in noordelijke richting de East River op, onder de Brooklyn Bridge, de Manhattan Bridge en de Williamsburg Bridge door en keren ter hoogte van het Empire State Building. Dan varen we langs het Liberty Island en Ellis Island terug naar pier 78. De U.S. Coast Guard patrouilleert volop.

De in 1883 voltooide Brooklyn Bridge is een hangbrug die -de toen nog aparte steden- Manhattan met Brooklyn verbindt. Hij is 1.825 m lang. De grootste overspanning is 486 m. Tijdens de bouw van de brug zijn 27 arbeiders gestorven door een val van de kabels of ten gevolge van de caissonziekte door het werk aan de pylonen onder de waterspiegel. In de brug zijn duidelijk oude materialen van nieuwe te onderscheiden: de massieve dragers en de 'fijne' bekabeling die het wegdek draagt. De brug werd een nationaal symbool voor de hereniging en de verbondenheid na de burgeroorlog in de jaren '60 van de 19e eeuw. Op 23 mei 2008 werd het 125-jarige bestaan van de brug gevierd. Op de brug zit een stadszegel van Nederlandse afkomst dat dateert uit 1834 waarop te lezen staat 'Eendraght Maakt Magt'.

Ook de Manhattan Bridge verbindt Manhattan met Brooklyn. Hij werd tussen 1901 en 1909 gebouwd. Hij is 2.089 m lang en ligt 45 m boven het wateroppervlak. Over de brug lopen in totaal 7 rijbanen, 4 spoorbanen voor de metro, een fietspad en een voetgangerspad, verdeeld over 2 verdiepingen.

Evenals de Brooklyn Bridge is de Williamsburg Bridge een hangbrug over de East River die Manhattan met Brooklyn (Williamsburg) verbindt. De bouw begon in 1886. De brug werd geopend in 1903. Ten tijde van de bouw was de Williamsburg Bridge de grootste hangbrug op aarde. Dat bleef hij totdat de Bear Mountain Bridge -een hangbrug in de staat New York- in 1924 was voltooid. De hoofdspan van de brug is 448 m. Hij is 2.227 m lang, tussen de kabelverankeringen, en het dek is 36 m breed. De hoogte is in het midden van de brug 41 m en de pilaren zijn 102 m hoog. Deze metingen zijn genomen vanaf de rivier op hoogwaterniveau. Net zoals over de Manhattan Bridge gaat over de Williamsburg Bridge zowel autoverkeer als treinverkeer.

 Op Liberty Island staat het Vrijheidsbeeld. Het is een geschenk van de Fransen aan de Amerikanen ter gelegenheid van de 100e verjaardag van de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring -Declaration of Independence- en als teken van vriendschap. Verdeeld over meer dan 200 kisten werd het beeld per trein en per boot van Parijs naar New York vervoerd. Op 28 oktober 1886 werd Lady Liberty met veel ophef in de haven van New York onthuld.
Het beeld symboliseerde oorspronkelijk de samenwerking tussen de twee naties tijdens de Amerikaanse Revolutie. Tegenwoordig staat het voor vrijheid en democratie over de hele wereld.

Het beeld is door de ontwerper van de Eiffeltoren -Alexandre Gustave Eiffel- ontworpen en uitgevoerd door de Franse beeldhouwer Frédéric Bartholdi. De in Parijs opgeleide Richard Morris Hunt ontwierp het voetstuk en de sokkel, die samen 55 m hoog zijn. Bartholdi putte zijn inspiratie voor het beeld uit een van de antieke wereldwonderen, de Kolossos van Rhodos. De fakkel symboliseert de Verlichting; de zevenpuntige kroon verwijst naar zowel de 7 continenten als de 7 wereldzeeën. Lady Liberty houdt een tablet vast met de Declaration of Independance.
Het standbeeld is 46 m hoog, het voetstuk 47 m. Het beeld weegt 2.225 ton, het voetstuk 27.000 ton. Enkele details: de taille heeft een omtrek van 10,67 m, de wijsvinger is 2,44 m lang en de neus 1,37 m. De ogen hebben een omtrek van 76 cm en de mond is 90 cm breed. Van de voet tot de top moeten er 354 traptreden worden beklommen. Saillant detail is dat de moeder van de beeldhouwer Bartholdi model stond voor de gelaatstrekken van Lady Liberty.
Sinds 1924 is het Vrijheidsbeeld een Nationaal Monument en vanaf 1984 staat Lady Liberty ook op de Unesco Werelderfgoedlijst.
Het Vrijheidsbeeld staat niet, zoals veel mensen denken, in de stad en staat New York, maar in het direct aangrenzende Jersey City in de staat New Jersey. Wel staat de voorkant gericht naar de New York zijde.

Ellis Island deed eind 19e en begin 20e eeuw dienst als grenspost voor aankomende nieuwe immigranten die zich in de VS wilden vestigden. Door de Nederlandse en later Engelse kolonisten van New York werd het eiland oorspronkelijk Oyster Island -Oester Eiland- genoemd. Rond 1770 werd Oyster Island eigendom van Samuel Ellis, aan wie het eiland zijn huidige naam dankt. Op het eiland werd later een fort gebouwd dat voor de verdediging van New York Harbor moest zorgen in onder andere de Oorlog van 1812. Tussen 1892 en 1954 kwamen in totaal zo'n 12 miljoen immigranten door de poorten van het verwerkingscentrum op Ellis Island. Immigranten die per boot aankwamen moesten eerst een medische keuring ondergaan voordat zij tot de VS werden toegelaten. Ongeveer 2% van de mensen die hier aankwamen werd de toegang tot de VS geweigerd, vaak wegens ernstige, chronische ziekten, oogziekten met blindheid als gevolg, mentale ziekten of criminele achtergronden. Ze werden op de boot terug naar Europa gezet. Waren de ziekten van voorbijgaande aard dan moest op herstel worden gewacht. De zieken werden dan van hun familie gescheiden. De familie werd ondergebracht in slaapzalen met 3 stapelbedden boven elkaar. Na genezenverklaring werden beroepsgenoten bij elkaar geplaatst en volgde nog een juridische controle.

Dan gaan we naar Union Square. Als we daar aankomen is het 13:00 uur. We krijgen 1½ uur de tijd om te lunchen en wat rond te kijken. Union Square is een belangrijk historisch kruispunt in het centrum van New York City. Aan elke kant van het plein begint een andere wijk. Door zijn centrale ligging in Manhattan en de nabijheid van veel metrolijnen is het een populaire ontmoetingsplaats. In het midden van het plein staat een ruiterstandbeeld van George Washington, dat gemaakt werd in 1856. Andere opvallende standbeelden zijn die van de markies De La Fayette, Abraham Lincoln en Mahatma Gandhi. Er wordt vandaag een klein marktje gehouden. Er worden wat verswaren, T-shirts en kunstnijverheidsartikelen verkocht.

We gaan een hapje eten bij Whole Foods Market. Beneden laten we een broodje vlees en een broodje zalm klaar maken. De hoeveelheden vlees en zalm zijn echt ongelooflijk. Boven eten we die broodjes op. Het kassasysteem bij deze market is werkelijk ingenieus. Er zijn 30 kassa's. Je mag niet rechtstreeks bij een kassa aansluiten. Vóór de kassa's is een streep getrokken zoals bij ons in Nederland bijvoorbeeld in postkantoren. Vóór die streep is plaats voor 6 rijen klanten. Elke rij heeft een eigen kleur. Op een grote display wordt steeds aangegeven uit welke kleur rij een klant zich bij welke kassa kan melden.

Nadat we de broodjes hebben verorberd, lopen we nog wat rond over Union Square. In het parkje loopt een flink aantal grijze eekhoorns tussen duiven en spreeuwen naar voedsel te zoeken.

Tijdens onze ritten zien we steeds weer verrassend leuke 'verkeersbordjes' in de straten, zoals bijvoorbeeld Don't honk. $ 350 penalty.

Om 14:30 uur rijden we over Fifth Avenue naar Columbus Circle, op de hoek van Broadway en Central Park. Fifth Avenue en met name het gedeelte tussen 34th Street and 60th Street is een chique winkelstraat en een van de beroemde straten van New York. Het schijnt de duurste winkelstraat van de wereld te zijn met een prijs van ruim € 11.000 per m2 per jaar. Onder meer zien we de modezaken Saks, Bendel, Fendi, Versace, Gucci, Lacoste, Armani, Salvatore Ferragamo, Prada en Just Cavali,  de juweliers Cartier, Tiffany en Bulgari, de diamantair De Beers en de tassenzaak Louis Vuitton. Om de zo ongeveer 10 blokken ligt een kerk tussen de hoge gebouwen ingeklemd.

Columbus Circle is een cirkelvormig plein dat in 1905 werd geconstrueerd. Het was een van de eerste verkeersveilige initiatieven. Het karakteristieke standbeeld van Christoffel Columbus, dat midden in de circle staat, is een belangrijk punt in New York City. Alle officiële afstanden worden vanaf dit punt gemeten.
Op Columbus Circle begint onze gezamenlijke wandeling naar Times Square. Eerst lopen we een stukje door Central Park. Central Park is een groot langwerpig stadspark op het eiland Manhattan. Het strekt zich over 4 km uit en heeft een totale oppervlakte van 341 hectare. De aanleg van het park nam 16 jaar in beslag, waarin in aanvang ruim 500.000 bomen en planten werden geplant. In 1965 werd het park officieel een historisch monument en in 1974 een stedelijk monument. Het wordt beheerd door de Central Park Conservancy, een particuliere non-profit organisatie, in samenwerking met de New York City Department of Parks and Recreation. Hoewel grote delen van het park natuurlijk lijken is het volledig door mensenhanden aangelegd. Het bevat verschillende ontworpen meren, een uitgebreid net wandelpaden, twee ijsschaatsbanen, een roeivijver, een dierenbegraafplaats, open grasgebieden die voor de beoefening van verschillende sporten of als ligweiden benut worden en meerdere speeltuinen. De 10 km lange weg die om het park heen loopt is populair bij joggers, fietsers en inline-skaters. Iedereen kan stukken park om eigen redenen afhuren. Daarvoor hoeft niets te worden betaald. De enige verplichting is niets te vernielen en geen rommel achter te laten. Met het oog daarop moet wel altijd een borgsom worden betaald.

Dan komen we op Fifth Avenue waar we net met de bus over hebben gereden. Nu kunnen we goed in de etalages kijken. Hoe minder in de etalage, hoe duurder de zaak. Op Sixth Avenue -sinds 1945 is de officiële naam daarvan Avenue of the America's-, de scheiding tussen het oosten en westen van de stad, valt een delicatessenzaak met de naam Danku op. Dat klinkt Hollands en dat blijkt het kennelijk ook te zijn, want Dutch Eatery Danku verkoopt volgens de menukaarten op de pui broodjes kroket.
Het Rockefeller Center is imposant. We hopen het straks in onze vrije tijd nader te kunnen bekijken.

Op Times Square valt de groep uiteen. We krijgen even de gelegenheid zelf tijd in te vullen. We besluiten eerst bij T.G.I. Friday's een biertje te drinken. Daarna gaan we naar het Rockefeller Center. In West 46th Street gaan we even The Church of Saint Mary the Virgin binnen. De stijl van de kerk is 13e eeuws klassiek Frans gotisch. De kerk is gebouwd naar het voorbeeld van Sainte-Chapelle, een kapel op het Île de la Cité in Parijs. Het hoofdaltaar is van schitterend Italiaans wit marmer. De beelden van de 12 apostelen achterin de kerk zijn uit eikenhout gesneden. De Saint Mary is de eerste kerk ooit die werd gebouwd met toepassing van de constructiemethoden voor skyscrapers: dus een stalen frame, waartegen bakstenen worden gemetseld en ornamenten van kalksteen worden aangebracht, waarna het geheel wordt bepleisterd.

We steken Sixth Avenue over en komen bij het Rockefeller Center. Het is een complex van 19 commerciële gebouwen, gebouwd door John D. Rockefeller jr tussen 1929 en 1940. Het Center omvat 3  blokken straten, waartussen Rockefeller Plaza ligt. Het hoogste gebouw is het GE-Building. Daarin zijn onder meer gehuisvest de studio’s van NBC en het beroemdste veilinghuis ter wereld, Christie’s. Een ander bekend gebouw is de concert- en theaterzaal Radio City Music Hall. Het interieur van deze Music Hall was met zijn prachtige metalen meubels, schitterende wandschilderingen, kleurrijk behang en dikke vloerbedekking een trendsetter toen de Art Deco stijl zich ontwikkelde. De muziekopnamen van o.a. Dean Martin die in deze hal werden gemaakt, werden veelal door Radio Luxemburg uitgezonden.

Eén van de meest herkenbare kunstwerken op Rockefeller Plaza is het vergulde standbeeld van Prometheus van kunstenaar Paul Manship. In 1988 werd het complex uitgeroepen tot nationaal historisch monument.

In de entree zien we een prachtig mozaïek. De muzen zijn het onderwerp. In de ruimte achter de voorhal bestaan plafond en wanden uit glazen panelen. We lopen wat door het GE-Building. Op plafonds en muren schitteren de trompes l'oeuilles. De vloeren zijn prachtig ingelegd. Natuurlijk nemen we ook een ijsje. Jammer dat we de kunststof bakjes voorlopig niet kwijt kunnen.
Over Seventh Avenue gaan we terug naar Times Square, waar we door de bus om zullen worden opgehaald.

Om 19:30 uur zijn we terug in het hotel. We hebben toch nog 63 miles afgelegd.
We frissen ons op en gaan aan de overkant bij 4 West Dinner eten. Kebab. Het smaakt ons bijzonder.
In het hotel nemen we nog een afzakkertje.

naar volgende dag