Dag 8.
Lemmer-Lelystad-Harmelen
Lelystad

Om 05:20 uur start kapitein Peter Tichelaar de motoren van MS Allegro en vertrekken we richting Lelystad.

Het is de enige keer dat we de afvaart niet op het zonnedek meemaken.
De MS Allegro zet er flink de vaart in.

Om 07:30 uur gaan we naar het ontbijtbuffet. Het wordt al snel drukker dan anders. Zelfs onze tafelgenoten verschijnen.
Tijdens het ontbijt passeren we de Prinses Margrietsluis. Het geeft enig oponthoud.

Om 08:55 uur bereiken we de Houtribsluis.

Al snel zien we de Batavia opdoemen.

Om 09:05 uur varen we langs de Bataviawerf en de Batavia.

Als we in Lelystad zijn afgemeerd gaan eerst de fietsen, de rollators en de koffers van boord. Om 10:10 uur volgen wij.

We betalen eerst nog onze barrekening, leveren de sleutel van onze hut in en vullen een evaluatieformulier in.

Op de loopplank nemen we afscheid van kapitein Peter Tichelaar en reisbegeleidster Pauline: bedankt. Jullie hebben ons een hele fijne reis bezorgd!
De bemanningsleden -mannen èn vrouwen- die onderaan de loopplank staan en nog steeds druk zijn met de koffers krijgen als dank een handdruk van ons! Aan hun gezichten is te zien dat ze dat erg op prijs stellen. Gelukkig.

We brengen eerst de koffers naar onze auto op parkeerterrein P. Ook onze rugzakken doen we af.
Dan zetten we langs het kunstwerk 'Boven water' van kunstenaar Henk Hofsta koers en door een scheepsgeraamte naar de Bataviawerf.
Boven water is 7,5 m hoog en bestaat uit een levensgrote man op een gigantisch groot wit hoofd (dertig keer ware grootte).

De Bataviawerf is opgericht in 1985. Willem Vos, een bouwer van traditionele houten schepen, kreeg toen voor zijn idee om een reconstructie van het schip Batavia te bouwen een terrein toegewezen aan de kust van het Markermeer.
De Bataviawerf heeft zich sindsdien ontwikkeld tot een centrum voor historische scheepsbouw. Er wordt zo veel mogelijk gebruikgemaakt van authentieke en ambachtelijke bouwmethoden, terwijl tevens onderzoek wordt gedaan naar scheepsbouwtechnieken uit met name de 17e eeuw.
De bouw van op authentieke wijze gebouwde historische schepen trok vanaf het begin veel aandacht van bezoekers. De werf werd daardoor ook een toeristische attractie. Daarnaast werd de bouw van historische schepen opgezet als een leer- en werkervaringsproject voor jongeren.
De Bataviawerf is een particuliere stichting zonder winstoogmerk. De organisatie kan worden gekenschetst als een combinatie van toeristisch bedrijf, centrum voor ambachtelijke scheepsbouw, kenniscentrum en vrijwilligersorganisatie.

We kijken eerst naar de film 'The Bavaria built in Holland'.

Dan gaan we door een draaipoortje naar de Batavia.

In 2003 nam de oprichter van de werf, Willem Vos, officieel afscheid als scheepsbouwmeester. Zijn werk wordt voortgezet door een nieuw team. Ter ondersteuning van het historisch-ambachtelijk onderzoek is de Stichting Willem Vos Fonds opgericht.
Tussen 1985 en 1995 werd vooral gewerkt aan de bouw van de Batavia, een reconstructie van een VOC-schip uit 1628. In 1995 werd de kiel gelegd van De Zeven Provinciën, een reconstructie van een linieschip uit 1665 en vermaard als het vlaggenschip van Michiel de Ruyter.
Op maandagavond 13 oktober 2008 brak er brand uit. Daarbij gingen enkele gebouwen, waaronder de zeilmakerij, geheel in vlammen op. Andere gebouwen werden beschadigd. De replica's van de Batavia en de Zeven Provinciën -in aanbouw- bleven gespaard. De zeilen van de Batavia zijn wel bij de brand verloren gegaan.

   •     In 2006 was de Bataviawerf locatie voor de speelfilm Sinterklaas en het Uur van de Waarheid van SRSP Films.
   •     In 2007 was de werf de locatie voor de speelfilm De scheepsjongens van Bontekoe, waarin de Batavia te zien was als de Nieuw-Hoorn. De opnames vonden niet alleen plaats op de werf maar ook op het Markermeer.
   •     De replica van de Batavia is in 2014 gebruikt voor de opnamen van de succesvolle bioscoopfilm Michiel de Ruyter die later dat jaar werd uitgebracht.

De oorspronkelijke Batavia werd in 1628 gebouwd in opdracht van de Vereenigde Oostindische Compagnie op de Peperwerf in Amsterdam. Het was een retourschip, speciaal ontworpen om de lange reis naar en van Indië te ondernemen. Echter op 4 juni 1629 is het schip, met 332 opvarenden aan boord en met bestemming Java, op zijn eerste reis vergaan voor de kust van West-Australië. Het verhaal van deze stranding werd een bloedstollende thriller met moord en doodslag, verraad, muiterij en het recht dat uiteindelijk zegevierde.
De reconstructie van de Batavia was een initiatief van scheepsbouwmeester Willem Vos. In 1985 werd gestart met de bouw, waarbij Willem Vos op bezielende wijze leiding gaf aan een wisselende groep reïntegranten, vrijwilligers en medewerkers en aan de hele bouw van het schip. Uitgangspunten waren een authentieke herbouw, met gebruikmaking van originele materialen en een bouwmethode op ambachtelijke wijze. Het schip is geheel van Deens eiken vervaardigd en is versierd met enkele honderden met de hand gesneden beelden en ornamenten. Ook tuigage en geschut werden gereconstrueerd.

Op 7 april 1995 heeft toenmalig koningin Beatrix het schip ‘Batavia' gedoopt, waarna het te water is gezet. Sindsdien is de Batavia elke dag te bezoeken.
Ondanks de zuinige aard van de Nederlanders, werden VOC schepen rijk versierd met veel beeldsnijwerk. De Galjoensleeuw op de Batavia is als het ware het gezicht van het schip. Hij valt erg op. De leeuw is gemaakt van lindehout. De spiegel is het visitekaartje van de Batavia. Je kunt er op lezen van welke ‘maatschappij', in dit geval de VOC, het schip is en waar het vandaan komt. De VOC had 6 afdelingen, die elk hun eigen letter hadden. A = Amsterdam. Op het holle gedeelte is een prachtig zeegezicht geschilderd. De 4 staande figuren zijn 2 Germanen en 2 Nassau's, die verwijzen naar de Bataafse mythe, waar het schip zijn naam aan dankt. De vreemde figuren daaronder dienden om de zeegeesten af te schrikken.

Op dit moment wordt er op de Bataviawerf een 2e schip gebouwd. Dat is het oorlogsschip De 7 Provinciën. Het echte schip werd in 1664 en 1665 gebouwd voor de Admiraliteit van Rotterdam. Admiraliteit is een ander woord voor marine. De bouw was onderdeel van een grotere vloot die tot doel had de Nederlandse zeemacht te versterken ten opzichte van die van Engeland.
De 7 Provinciën werd het belangrijkste schip van zeeheld Michiel de Ruijter. Daarmee won hij veel zeeslagen. In 1694 werd het schip te oud. Het werd verkocht en uiteindelijk gesloopt.
Het bouwen van De 7 Provinciën gebeurt zo echt mogelijk. Ook nu wordt alles met de hand gemaakt. Net als met de Batavia. Er zijn geen echte schepen uit de 17e eeuw meer over. Maar wel veel plaatjes. Daar baseren de bouwers zich op.
In vergelijking met de Batavia wordt dit schip nog veel indrukwekkender! Er komen veel meer beelden op. En wel 80 kanonnen. Het was dan ook een belangrijk oorlogsschip. Op dit moment kan je op de Bataviawerf zien hoe de bouw van zo'n schip gaat. Het schip blijft aan de bakboordzijde open, zodat de mensen op de werf en vanaf de steigers de reconstructie van het admiraliteitsschip van dichtbij kunnen volgen en kunnen zien hoe de binnenkant van het schip eruit zag.

We lopen op de werf tenslotte nog langs de hal met kleine scheepsmodellen, de blokkenmakerij en de beeldsnijderij.

Na bezichtiging van de werf gaan we naar het Nieuw Land Erfgoedcentrum. Voor het museum staat het beeld van de naamgever van Lelystad en de grondlegger van de Zuiderzeewerken. Het kunstwerk is een geschenk van de Rijksdienst voor de IJsselmeerpolders aan de nieuwe gemeente Lelystad.

Het Nieuw Land Erfgoedcentrum vertelt het verhaal van Flevoland -de grootste polder ter wereld- in vaste en tijdelijke tentoonstellingen, een studiecentrum, evenementen en educatieve programma’s.
Het oorspronkelijke gebouw was als het ware een dwarsdoorsnede van een dijk, zoals die rond de polders in Nederland ligt. Daar overheen lag een langwerpige ovaal, die bekendstond als 'de Kijker'. Het originele gebouw was een ontwerp van architectenbureau Benthem Crouwel. In het nieuwe gebouw vormt de Kijker nog steeds een markante blikvanger.

In Nieuw Land Erfgoedcentrum is een vaste expositie te zien over het Zuiderzeeproject, het meest bekende inpolderingproject ter wereld. Onder leiding van Cornelis Lely werd land gewonnen uit het water van de Zuiderzee. De Afsluitdijk gaf veiligheid, het nieuwe land ontelbare mogelijkheden. De tentoonstelling ‘Polderen! Verleden en toekomst van het Zuiderzeeproject’ toont hoe de plannen voor inpoldering tot stand kwamen, wie de voor- en tegenstanders waren, hoe de inrichting ter hand werd genomen, wie er mochten gaan wonen, en hoe de samenleving zich verder ontwikkelde. De tentoonstelling ‘OER! de nieuwe Steentijd in Flevoland’ vertelt alles over de prehistorische Swifterbantcultuur. Hoe woonden deze mensen, wat verbouwden ze, wat aten ze, waarmee jaagden ze en hoe gingen ze om met de dood? Ook staat naast het gebouw een authentieke Schokbetonschuur uit de Noordoostpolder, als een stuk industrieel erfgoed.
Eén van de taken van Nieuw Land is het doen van historisch onderzoek om zo een breed publiek te informeren over de geschiedenis van Flevoland en het Zuiderzeeproject. De geschiedenis kan worden geplaatst in het bredere kader van de Nederlandse traditie van inpoldering en landinrichting. Het onderzoek dient ter completering van de Flevolandse geschiedschrijving. Ook is het onderzoek belangrijk voor inhoudelijke ondersteuning van de andere taken van Nieuw Land, zoals het beheren en toegankelijk maken van de collecties, het aanbieden van educatieve producten en het verzorgen van museale presentaties.

We beginnen bovenaan in het gebouw. De tijdelijke tentoonstelling heet pompen of verzuipen. De architectuur is apart. De tentoonstelling 'de historie van de aanval en verdediging tegen het wassende water'heeft niet zo onze aandacht.

Meer aandacht krijgen de gevonden voorwerpen tijdens het Zuiderzeeproject.

We lopen tenslotte naar de waterkant om een blik te werpen op Exposure, de -anders dan op dag 1- in de zon hurkende enorme man. Exposure is 25 m hoog en weegt zonder verbindingen ruim 44.000kg. Het hoofdmateriaal is thermisch verzinkt staal. De fundering bestaat uit 8 prefab betonplaten en 24 betonkolommen die in de strekdam staan. Exposure is opgebouwd uit 1.800 onderdelen, elk met een unieke positie en lengte en zonder horizontale of verticale lijnen. De onderdelen in verschillende hoeklijnen zijn via 547 knooppunten met 14.000 bouten met elkaar verbonden.

Om 14.00 uur rijden we naar huis, waar we een uurtje later aankomen.

We hebben een hele fijne week achter de rug!